Για τον παιδίατρο Carlos González πρέπει να καθοδηγούμαστε από αγάπη, ένστικτο και σεβασμό και όχι τόσο από επιστημονικά δεδομένα. Στο βιβλίο του «Bésame mucho» αποδραματοποιεί πολλές από τις καταστάσεις στην ανατροφή που οι γονείς βρίσκουν πιο περίπλοκες. Σήμερα μας μιλάει για τη συγκοίμηση.

Τι σημαίνει συγκοίμηση;

Γονείς και παιδιά που κοιμούνται μαζί. Ωστόσο, ο ορισμός είναι ασαφής. Στα αγγλικά γίνεται συγκεκριμένα λόγος για «bed sharing», ύπνο στο ίδιο κρεβάτι, ή «cosleeping», το οποίο μπορεί να είναι στο ίδιο κρεβάτι ή σε διπλανά κρεβάτια ή το μωρό στην κούνια του, αλλά στο ίδιο δωμάτιο. Το «co-sleeping» συνήθως μεταφράζεται ως «συγκοίμηση», το οποίο ετυμολογικά φαίνεται να είναι «μοιράζομαι το ίδιο κρεβάτι». Πιθανώς διαφορετικοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τη λέξη με διαφορετικούς τρόπους.

Είναι καλό για τα παιδιά να κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι με τους γονείς;

Τι σημαίνει «καλό»; Δεν μιλάμε για ηθικό ζήτημα. Θα ρωτούσαμε αν είναι καλό να παίζουμε «Γκρινιάρη» ή αν είναι καλό να φοράμε μπλε κάλτσες; Απλά, όποιος θέλει να το κάνει, το κάνει, και όποιος δεν θέλει, δεν το κάνει. Αυτό που προκαλεί έκπληξη είναι ότι εδώ και χρόνια, χωρίς να αποτελεί ζήτημα ηθικής, υπάρχουν άνθρωποι που υποστηρίζουν ότι ο ύπνος με τα παιδιά ήταν «κακός».

Μιλήστε μας για τα οφέλη της συγκοίμησης.

Το ότι διευκολύνει τον θηλασμό είναι αρκετά σαφές, αλλά δεν θα τολμούσα να πω ότι τον ευνοεί. Η συγκοίμηση ασκείται περισσότερο από τις μητέρες που θηλάζουν, αλλά πιθανότατα δεν είναι ότι η συγκοίμηση ευνοεί τον θηλασμό, αλλά ότι ο θηλασμός ευνοεί τη συγκοίμηση: είναι πιο άνετα για τη μητέρα. Όσον αφορά την ασφάλεια, ο ύπνος στο ίδιο δωμάτιο μειώνει τον κίνδυνο αιφνίδιου θανάτου. Συνιστάται, αποκλειστικά για ιατρικούς λόγους, τα βρέφη να κοιμούνται στο δωμάτιο των γονέων μέχρι την ηλικία των έξι μηνών. Μετά από αυτό, δεν πρόκειται πλέον για ιατρικό θέμα. Ωστόσο, ο ύπνος στο ίδιο κρεβάτι μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αιφνίδιου θανάτου κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων μηνών, εάν οι γονείς καπνίζουν ή έχουν καταναλώσει αλκοόλ ή υπνωτικά χάπια ή εάν κάποιος πάσχει από νοσηρή παχυσαρκία. Δεν νομίζω ότι οι συνήθειες ύπνου ρυθμίζονται από τη συγκοίμηση. Δηλαδή, τα μικρά παιδιά ξυπνούν αρκετές φορές κάθε βράδυ, είτε κοιμούνται μόνα τους είτε με παρέα. Η διαφορά είναι ότι με τη συγκοίμηση είναι ευκολότερο, γρηγορότερο και πιο άνετο να τα βάλουμε ξανά για ύπνο. Οι γονείς είναι αυτοί που συνήθως κοιμούνται καλύτερα με τη συγκοίμηση. Όσο για τον δεσμό μητέρας-παιδιού, δεν είμαι σίγουρος ότι τον επηρεάζει. Υπάρχει συνήθως ένας πολύ ισχυρός δεσμός μεταξύ μητέρας και παιδιού, όπου και αν κοιμούνται.

Θεωρούμε φυσιολογικό ότι ένας ενήλικας χρειάζεται ή του αρέσει η παρέα για να κοιμηθεί, αλλά η κοινωνία δεν εγκρίνει το ότι το χρειάζεται κι ένα μωρό. Δεν φαίνεται λογικό.

Όχι Ωστόσο, στην πραγματικότητα δεν είναι απολύτως αληθές ότι η «κοινωνία» δεν το εγκρίνει. Μόνο μερικοί άνθρωποι δεν το εγκρίνουν, άλλοι το βρίσκουν υπέροχο. Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι ενήλικες έχουν κοιμηθεί κάποια στιγμή στο κρεβάτι των γονιών τους και το θυμούνται ως κάτι ευχάριστο.

Οι σημερινοί γονείς είναι πιο χαμένοι όσον αφορά την ανατροφή των παιδιών τους. Υπάρχει άγνοια;

Θεωρώ ότι σε ορισμένες οικογένειες υπάρχει λίγος χρόνος επαφής ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά. Η συνεχής επαφή είναι αυτή που συχνά δίνει στους γονείς την αυτοπεποίθηση και την ικανότητα να μεγαλώσουν τα παιδιά τους.

Παλαιότερα τα παιδιά κοιμόντουσαν με τους γονείς τους. Είναι υπερβολικός ο κοινωνικός παρεμβατισμός στην ανατροφή των παιδιών στις μέρες μας; Υπερβολικά κλισέ και απαγορεύσεις για το καλό της ανατροφής;

Θεωρώ πως πρόκειται για συνέπεια του προηγούμενου. Παλαιότερα οι γονείς δεν συμβουλεύονταν παιδιάτρους, ψυχολόγους και άλλους ειδικούς, δεν διάβαζαν βιβλία σχετικά με την ανατροφή και την εκπαίδευση των παιδιών. Δεν λέω ότι ως δια μαγείας τα έκαναν όλα σωστά. Κάποιοι τα πήγαιναν καλύτερα από άλλους, όπως και τώρα. Όμως δεν ένιωθαν τόσο ανασφαλείς, δεν πίστευαν ότι χρειάζονταν τόσες οδηγίες. Είχαν επίσης περισσότερα παιδιά, φυσικά, και περισσότερα αδέλφια, περισσότερα ανίψια, δηλαδή πολύ περισσότερες ευκαιρίες για να αποκτήσουν εμπειρία.

Κοιμούνται καλύτερα τα παιδιά που κοιμούνται με τους γονείς τους; Είναι αλήθεια ότι τα παιδιά στην Ιαπωνία κοιμούνται τέσσερις φορές καλύτερα από τα παιδιά του δυτικού κόσμου; Το ίδιο και οι γονείς;

Στην κοινωνία μας μάλλον λίγοι είναι οι γονείς που παίρνουν την απόφαση, εκ των προτέρων, να κοιμούνται με τα παιδιά τους. Σχεδόν όλοι προσπαθούν να βάλουν το μωρό στην κούνια του. Πολλοί, ίσως οι περισσότεροι από εκείνους που καταλήγουν να κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι, το κάνουν ακριβώς επειδή βλέπουν ότι με αυτόν τον τρόπο όλοι κοιμούνται καλύτερα. Στην Ιαπωνία εξακολουθεί να είναι πολύ συνηθισμένο να κοιμάται κανείς με τα παιδιά του, με τον παραδοσιακό τρόπο. Αυτό φαίνεται καθαρά στις ζωγραφιές του Shin Chan, ο οποίος κοιμάται ανάμεσα στον πατέρα και τη μητέρα του. Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, τα παιδιά στην Ιαπωνία έχουν λιγότερα προβλήματα ύπνου από ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το πρόβλημα του ύπνου στην παιδική ηλικία είναι πραγματικό ή είναι περισσότερο δημιούργημα των ανήσυχων γονέων;

Ανάλογα με το πώς ορίζεται το «πρόβλημα». Τα μικρά παιδιά ξυπνούν αρκετές φορές κάθε βράδυ, ψάχνουν τη μητέρα τους και κλαίνε αν δεν τη βρουν γρήγορα. Κάποια κλαίνε ακόμα κι αν τη βρουν. Αν κάποιος ορίζει το «ξύπνημα τη νύχτα» ως «πρόβλημα», φυσικά, τα παιδιά έχουν πολλά προβλήματα. Εμένα μου φαίνεται ότι το πραγματικό πρόβλημα είναι να πρέπει να σηκώνεται κανείς κάθε βράδυ αρκετές φορές για να πάει να παρηγορήσει ένα παιδί που κοιμάται σε άλλο δωμάτιο. Αυτό το πρόβλημα, περισσότερο από τους γονείς, το έχουν δημιουργήσει εκείνοι που έχουν συστήσει στους γονείς να κοιμάται το παιδί μόνο του σε άλλο δωμάτιο.

Υπάρχουν εκείνοι που προτείνουν να τα αφήνουμε μόνα ή να κλαίνε. Τι γνώμη έχετε;

Προσωπικά δεν αφήνω τα μέλη της οικογένειάς μου, τους φίλους μου ή ακόμα και τους ασθενείς μου να κλαίνε. Αν κάποιος φίλος με πάρει τηλέφωνο κλαίγοντας, δεν κλείνω το τηλέφωνο. Πώς θα μπορούσα να αφήσω το ίδιο μου το παιδί να κλαίει;

Πώς επηρεάζει η συγκοίμηση τους γονείς; Λένε ότι μπορεί να απομακρυνθεί το ζευγάρι επειδή υπάρχουν λιγότερες ευκαιρίες για σεξ.

Αν το παιδί είναι ξύπνιο και κλαίει, δεν έχει σημασία εάν είναι στο δωμάτιό μας ή σε άλλο. Ακόμη και εκείνοι οι γονείς που αφήνουν το παιδί τους να κλαίει, αμφιβάλλω αν είναι σε θέση να κάνουν σεξ ενώ το ακούν να κλαίει. Εάν το παιδί κοιμάται, δεν έχει σημασία αν βρίσκεται στο ίδιο δωμάτιο ή σε άλλο. Και στις δύο περιπτώσεις, πρέπει να προσέχουμε να μην κάνουμε πολύ θόρυβο. Η μέρα έχει πολλές ώρες και το σπίτι έχει πολλά δωμάτια. Υπάρχουν επίσης πολλά πιθανά εμπόδια στις σεξουαλικές σχέσεις: η κούραση του να πρέπει να σηκωθείς στις έξι για να πας στη δουλειά ή η αγωνία του να είσαι άνεργος, ή η ταινία ή ο ποδοσφαιρικός αγώνας στην τηλεόραση κ.τλ. Δεν είναι δίκαιο να κατηγορούμε τα παιδιά.

Υπάρχουν εκείνοι που ισχυρίζονται ότι προκαλεί έλλειψη αυτονομίας και μεγαλύτερη εξάρτηση στα παιδιά…

Λοιπόν, εγώ κοιμάμαι με τη γυναίκα μου πάνω από 30 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχω ανεξαρτησία ή αυτονομία;

Άλλοι λένε επίσης ότι θα μπορούσαν να είναι πιο ευάλωτα στη σεξουαλική κακοποίηση από τους γονείς…

Ελάτε τώρα, υπάρχουν κάποιοι γονείς που θα κακοποιούσαν τα παιδιά τους, αλλά δεν το κάνουν γιατί το παιδί είναι σε άλλο δωμάτιο και βαριούνται να σηκωθούν… Ανοησίες! Εκείνοι που κακοποιούν τα παιδιά τους μπορούν να τα κακοποιήσουν οπουδήποτε.

Εάν γίνει με ασφάλεια, προστατεύει η συγκοίμηση από το επίφοβο σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου;

Ο ύπνος στο ίδιο δωμάτιο –αλλά όχι στο ίδιο κρεβάτι– φαίνεται να προστατεύει. Ο ύπνος στο ίδιο κρεβάτι δεν προστατεύει, αλλά δεν προκαλεί αιφνίδιο θάνατο εάν πληρούνται οι κανόνες ασφαλείας.

Μέχρι ποια ηλικία τα αφήνουμε στο κρεβάτι;

Μέχρι όσο θέλουμε. Μέχρι όσο θέλει το παιδί ή μέχρι όσο θέλουν οι γονείς. Φυσικά, είναι δύσκολο τρία ή περισσότερα άτομα να θέλουν ακριβώς το ίδιο πράγμα: μερικές φορές το παιδί θέλει να φύγει και λείπει στους γονείς του, μερικές φορές το παιδί θέλει να μείνει και οι γονείς του θεωρούν ότι στριμώχνονται στο κρεβάτι, μερικές φορές ο πατέρας θέλει να συνεχίσει να κοιμάται με το παιδί του και η μητέρα νομίζει ότι είναι ήδη αρκετά μεγάλο για να κοιμηθεί μόνο του… Κάποιος θα πρέπει να υποχωρήσει. Γίνεται ή ό,τι θέλει η μητέρα, ή ό,τι θέλει ο πατέρας, ή ό,τι θέλει το παιδί. Αυτό που είναι παράλογο είναι να γίνει αυτό που κανείς από τους τρεις δεν θέλει, να θυσιάζονται όλοι για να κάνουν αυτό που λέει ο παιδίατρος, η γιαγιά ή το βιβλίο.