Όλα τα παιδιά που γεννιούνται πριν από την 37η εβδομάδα κύησης θεωρούνται πρόωρα ή μη τελειόμηνα μωρά. Οι περισσότερες εγκυμοσύνες διαρκούν κατά μέσο όρο 40 εβδομάδες και όταν ο τοκετός πραγματοποιείται μεταξύ 37ης και 42ης εβδομάδας κύησης λέγεται ότι πρόκειται για ένα «τελειόμηνο» μωρό.
Όλο και περισσότερα μωρά γεννιούνται πρόωρα. Τις τελευταίες δεκαετίες, το ποσοστό των πρόωρων τοκετών έχει αυξηθεί. «Ο αριθμός αυτός έχει αυξηθεί χάρη στις προόδους στη μαιευτική και τη νεογνολογία», δηλώνουν ο Δρ. Krzysztof Kuder, συντονιστής της ΜΕΘ για τα νεογνά, και η Δρ. Leticia Ruiz, της ΜΕΘ για τα νεογνά, και οι δύο από το Hospital Nuestra Señora del Rosario της Μαδρίτης.
Περισσότερα από το 70 % των πρόωρων μωρών γεννιούνται μεταξύ 34ης-36ης εβδομάδας κύησης. «Ως πρόωρο ή μη τελειόμηνο ορίζεται κάθε νεογέννητο που γεννήθηκε πριν από την 37η εβδομάδα, δηλαδή μέχρι την 36η εβδομάδα και 6 ημέρες κύησης (36+6)», εξηγούν ο Δρ. Krzysztof Kuder και η Δρ. Leticia Ruiz, του Hospital Nuestra Señora del Rosario της Μαδρίτης.
Κάθε μέρα που το μωρό μπορεί να περάσει μέσα στη μήτρα της μητέρας αυξάνει τις πιθανότητες επιβίωσής του, καθώς η ηλικία κύησης καθορίζει την ωριμότητα των οργάνων του.
Στα πρόωρα μωρά ο κίνδυνος για προβλήματα υγείας κατά τη γέννηση είναι υψηλότερος, επειδή γεννιούνται με τα όργανα και τα συστήματά τους ανώριμα. Η σοβαρότητα των προβλημάτων σχετίζεται με την ηλικία κύησης: όσο πιο πρόωρα είναι, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών.
Γιατί η ηλικία κύησης είναι τόσο σημαντική στα πρόωρα μωρά;
«Ο κίνδυνος επιπτώσεων και η ανάγκη για μεγαλύτερη φροντίδα στη ΜΕΝΝ (Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών) καθορίζεται από την ηλικία κύησης. Ένα νεογέννητο μπορεί να γεννηθεί στις 38 εβδομάδες κύησης και να ζυγίζει 1.900 g, αλλά ο οργανισμός του είναι επαρκώς ώριμος, ακόμη κι αν τα όργανά του δεν έχουν αναπτυχθεί ανάλογα. Το χαμηλό βάρος για μια συγκεκριμένη ηλικία κύησης είναι μια προειδοποίηση ότι υπήρξε κάποιος παράγοντας που επιβράδυνε ή σταμάτησε αυτή την ανάπτυξη».
Δρ. Krzysztof Kuder, συντονιστής της ΜΕΘ για τα νεογνά, και Δρ. Leticia Ruiz, της ΜΕΘ για τα νεογνά, και οι δύο από το Hospital Nuestra Señora del Rosario της Μαδρίτης.
Στις περισσότερες περιπτώσεις (εκτός από τα ελαφρώς πρόωρα μωρά), αυτά τα μωρά απαιτούν ειδική φροντίδα σε μονάδα εντατικής θεραπείας νεογνών (ΜΕΘΝ), με εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό και εξοπλισμό ικανά να αντιμετωπίσουν τα διάφορα προβλήματα στα οποία είναι ευάλωτα. Ευτυχώς, οι εξελίξεις στη μαιευτική και τη νεογνολογία έχουν βελτιώσει τις πιθανότητες επιβίωσης ακόμη και για τα πιο μικρά μωρά.
Ταξινόμηση των πρόωρων μωρών
Ανάλογα με την εβδομάδα της κύησης κατά την οποία γεννιέται, το μωρό θα διατρέχει διαφορετικό κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών και ως εκ τούτου αλλάζει και η φροντίδα που θα χρειαστεί. «Όλα τα πρόωρα νεογνά κατά τη γέννηση εισάγονται στη θερμοκοιτίδα, λόγω της ανωριμότητάς τους για θερμορύθμιση. Όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία κύησης, τόσο συντομότερος είναι ο χρόνος που πρέπει να βρίσκονται στη θερμοκοιτίδα και τόσο πιο γρήγορα μπορούν να πάνε στην κούνια», σχολιάζουν ο Δρ. Kuder και η Δρ. Ruiz.
Τα πρόωρα μωρά ταξινομούνται στις ακόλουθες ομάδες:
- Ελαφρώς πρόωρα μωρά
Γεννήθηκαν μεταξύ 35ης και 37ης εβδομάδας κύησης. Γενικά ζυγίζουν μεταξύ 1.700 – 2.500 g και έχουν μήκος μεταξύ 43-46 cm. Είναι αρκετά ανεπτυγμένα και οι επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν και η πρόγνωση ζωής είναι πολύ παρόμοιες με τα μωρά που γεννιούνται τελειόμηνα. Συνήθως περνούν 24-48 ώρες στη θερμοκοιτίδα. Το ποσοστό επιβίωσης γι’ αυτά τα μωρά είναι 98-100 %.
- Μέτρια πρόωρα μωρά
Γεννήθηκαν μεταξύ 30ης και 34ης εβδομάδας κύησης. Ζυγίζουν μεταξύ 1.000 – 2.000 g και έχουν μήκος μεταξύ 36-46 cm. Πολλά χρειάζονται συμπληρωματικό οξυγόνο, αν και μερικά μπορούν να αναπνεύσουν μόνα τους. Όπως αναφέρουν οι Δρ. Kuder και Ruiz, «Διαφέρει πολύ, καθώς υπάρχουν νεογέννητα που στις 33 εβδομάδες κύησης δεν χρειάζονται κανένα είδος αναπνευστικής υποστήριξης και άλλα που στις 37 το χρειάζονται». Το ποσοστό επιβίωσης γι’ αυτά τα μωρά είναι 95 % και οι επιπτώσεις επηρεάζουν μόνο το 15 % των περιπτώσεων.
- Ακραία πρόωρα μωρά
Γεννήθηκαν μεταξύ 26ης και 29ης εβδομάδας κύησης. Ζυγίζουν μεταξύ 750-1.600 g και έχουν μήκος μεταξύ 30 – 43 cm. Οι επιπτώσεις μπορούν να επηρεάσουν μία στις τρεις γεννήσεις. Το ποσοστό επιβίωσης ποικίλλει, ανάλογα με το βάρος και την ηλικία κύησης:
– Την 29η εβδομάδα, η επιβίωση φτάνει το 85 %.
– Όσα γεννήθηκαν την 28η εβδομάδα κύησης και ζυγίζουν περίπου 1.500 g θα επιβιώσουν στο 80 % των περιπτώσεων, με τις επιπλοκές της ανωριμότητάς τους. Θα χρειαστούν αναπνευστική βοήθεια με οξυγόνο και επιφανειοδραστική ουσία και, λόγω της έλλειψης αντανακλαστικού πιπιλίσματος και εντερικών προβλημάτων, θα χρειαστούν και ενδοφλέβια σίτιση.
Μπορούν οι επιπτώσεις της πολύ πρόωρης γέννησης να διαρκέσουν για πάντα;
«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος στον οποίο εκτίθεται ένα πρόωρο βρέφος είναι η ανωριμότητα από όλες τις απόψεις. Ο πιο άμεσος είναι η αναπνευστική ανωριμότητα και μακροπρόθεσμα είναι η νευρολογική ανωριμότητα, με ψυχοκινητική δυσλειτουργία που μπορεί να γίνεται εμφανής καθ’ όλη τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας ή ακόμα και στην εφηβεία».
Δρ. Krzysztof Kuder, συντονιστής της ΜΕΘ για τα νεογνά, και Δρ. Leticia Ruiz, της ΜΕΘ για τα νεογνά, του Hospital Nuestra Señora del Rosario της Μαδρίτης.
- Μικροπρόωρα ή εξαιρετικά πρόωρα μωρά
Γεννιούνται πριν από την 26η εβδομάδα της κύησης. Συνήθως ζυγίζουν λιγότερο από 750 g και έχουν μήκος λιγότερο από 30 cm. Είναι πολύ σπάνια, λιγότερο από το 5 % των πρόωρων μωρών. Στην πράξη όλα τους χρειάζονται φροντίδα με οξυγόνο, επιφανειοδραστική ουσία και μηχανική αναπνευστική υποστήριξη για να αναπνεύσουν. Επιπλέον, είναι πολύ ανώριμα για να πιπιλίζουν, να καταπίνουν και να αναπνέουν ταυτόχρονα, οπότε θα πρέπει να σιτίζονται ενδοφλεβίως μέχρι να αναπτύξουν τις απαραίτητες δεξιότητες. Η πρόγνωση τους είναι πολύ αβέβαιη, αφού λόγω του χαμηλού βάρους και της ανωριμότητάς τους είναι ευάλωτα σε καρδιακά, πνευμονικά και άλλα προβλήματα, και είναι πιθανό να έχουν αρκετές επιπτώσεις. Παρ’ όλα αυτά, η επιβίωση μπορεί να φτάσει το 70 % σε όσα γεννήθηκαν γύρω στην 26η εβδομάδα και ζυγίζουν περίπου 750 g. Για όσα γεννήθηκαν πριν από την 25η εβδομάδα κύησης, οι πιθανότητες είναι χαμηλότερες.
Από πότε κι έπειτα μπορεί να επιβιώσει ένα πρόωρο μωρό;
«Τις τελευταίες δεκαετίες και με τις προόδους στην περιγεννητική ιατρική, η ηλικία κύησης κατά την οποία ένα έμβρυο θεωρείται βιώσιμο έχει μειωθεί. Πριν από περίπου 40 χρόνια μόνο όσα ήταν άνω των 33 εβδομάδων κατάφερναν να επιβιώσουν, ενώ στις μέρες μας, ένα πρόωρο μωρό μπορεί να επιβιώσει από την 22η εβδομάδα κύησης, μιλώντας για καθαρή επιβίωση, χωρίς να προσδιορίζονται οι επιπτώσεις».
Δρ. Krzysztof Kuder
Συντονιστής της ΜΕΘ για τα νεογνά, και Δρ. Leticia Ruiz, της ΜΕΘ για τα νεογνά, και οι δύο από το Hospital Nuestra Señora del Rosario της Μαδρίτης.
Τι είναι η διορθωμένη ηλικία;
Εκτός από την ηλικία κύησης, στα πρόωρα βρέφη χρησιμοποιείται συχνά η «διορθωμένη ηλικία», δηλαδή η πραγματική ηλικία που θα είχε το μωρό αν είχε γεννηθεί την προβλεπόμενη ημερομηνία φυσικά.
«Η διορθωμένη ηλικία είναι η τιμή σε εβδομάδες και ημέρες που αποδίδουμε στα πρόωρα μωρά που βρίσκονται ήδη στην εξωμήτρια ζωή τους. Για παράδειγμα: ένα πρόωρο μωρό γεννιέται στις 28 εβδομάδες και πέντε ημέρες. Στις 25 ημέρες μετά τον τοκετό, θα θεωρούσαμε ότι είναι 25 ημερών, αλλά στην πραγματικότητα θα ήταν ακόμα 32 εβδομάδων και δύο ημερών και θα συνεχίσουμε να το αντιμετωπίζουμε ως πρόωρο που εξακολουθεί να είναι. Η διορθωμένη ηλικία μάς βοηθά να φροντίζουμε, να θεραπεύουμε και να αξιολογούμε αντικειμενικά τα πρόωρα μωρά μας, προσφέροντάς τους τη φροντίδα που χρειάζονται. Ακόμα κι αν έχει 2 μήνες εξωμήτριας ζωής, δεν μπορούμε να «απαιτούμε» νευρολογική, αναπνευστική ή μυοσκελετική ανάπτυξη όπως σε ένα νεογέννητο αυτής της ηλικίας».
Δρ. Krzysztof Kuder
Συντονιστής της ΜΕΘ για τα νεογνά, και Δρ. Leticia Ruiz, της ΜΕΘ για τα νεογνά, και οι δύο από το Hospital Nuestra Señora del Rosario της Μαδρίτης.
Είναι πιο επικίνδυνη η γέννηση στους 8 μήνες από ό,τι στους 7 μήνες;
Είναι ένας πολύ διαδεδομένος μύθος να πιστεύουμε ότι τα οκταμηνίτικα μωρά κινδυνεύουν περισσότερο από τα επταμηνίτικα. Η αιτία μάς δίνεται από τους γιατρούς Krzysztof Kuder και Leticia Ruiz: «Τα όψιμα πρόωρα βρέφη, τα οποία κοινώς ονομάζονται οκταμηνίτικα, θεωρούνται σχεδόν τελειόμηνα και ως εκ τούτου αναμένεται να είναι σχεδόν ώριμα, όταν στην πραγματικότητα μπορεί να χρειάζονται περισσότερη ιατρική βοήθεια από ό,τι αναμενόταν. Από την άλλη πλευρά, θεωρείται δεδομένο ότι ένα πρόωρο μωρό 32 εβδομάδων θα χρειαστεί, για παράδειγμα, βοήθεια με τη σίτιση λόγω της ανωριμότητας του αντανακλαστικού του πιπιλίσματος».
