Το άγχος μπορεί να έχει μια σειρά από αρνητικές επιπτώσεις στη γονιμότητα, οι οποίες ποικίλλουν ανάλογα με τον βαθμό του στρές (χρόνιο ή προσωρινό) και τον τρόπο με τον οποίο το αντιμετωπίζει το σώμα.
Οι ερευνητές εξακολουθούν να αμφισβητούν τη σχέση μεταξύ άγχους και γονιμότητας και παρακάτω αναφέρουμε τις πιο πιθανές περιπτώσεις:
- Οι χημικές ουσίες που παράγει το σώμα όταν στρεσάρεται (όπως η ορμόνη κορτιζόλη) μπορούν να αλλοιώσουν την έκκριση των αναπαραγωγικών ορμονών που επηρεάζουν την ωορρηξία και τον εμμηνορροϊκό κύκλο.
- Επειδή η κορτιζόλη αναστέλλει την παραγωγή οιστρογόνων, ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι είναι πιθανό η κορτιζόλη να μπορεί επίσης να επηρεάσει την ποιότητα των ωαρίων.
- Υπό στρες, το νευρικό σύστημα μπορεί να παράγει ουσίες (όπως αδρεναλίνη και ντοπαμίνη) που μπορούν να επηρεάσουν τη ροή του αίματος στα αναπαραγωγικά όργανα, κάτι που είναι σημαντικό για την εμφύτευση και την πρώιμη ανάπτυξη της εγκυμοσύνης.
- Το άγχος μπορεί να επηρεάσει έμμεσα τη γονιμότητα μειώνοντας τη λίμπιντο (με επακόλουθη μείωση της σεξουαλικής επαφής) και διαταράσσοντας τον ύπνο (με επακόλουθη αλλαγή των κιρκάδιων ρυθμών, που μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή ορμονών).(1)
Μια πρόσφατη μελέτη του 2024, που δημοσιεύτηκε στο Journal of the Endocrine Society, αναλύει τη σχέση μεταξύ του στρες πριν από τη σύλληψη σε γυναίκες που υποβάλλονται σε θεραπείες PMA (Ιατρικά Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή) και των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, που θεωρούνται δείκτης για την υγεία της καρδιάς. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το άγχος της μητέρας πριν από τη σύλληψη συσχετίστηκε με υψηλότερα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, ειδικά σε γυναίκες που υποβάλλονταν σε θεραπείες ενδομήτριας σπερματέγχυσης και σε γυναίκες υψηλότερης κοινωνικοοικονομικής κατάστασης.(2)
Μια μελέτη δηλώνει, αν και όχι οριστικά, ότι παρεμβάσεις όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, οι τεχνικές χαλάρωσης, η διαχείριση του άγχους και η εκπαίδευση ευαισθητοποίησης έχουν βοηθήσει στη μείωση του στρες, του άγχους και της κατάθλιψης σε ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπείες γονιμότητας. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι αυτές οι τεχνικές μείωσης του στρες μπορούν με τη σειρά τους να βοηθήσουν στην αύξηση των ποσοστών εγκυμοσύνης.(1)
Πώς να αντιμετωπίσετε το άγχος όταν θέλετε να συλλάβετε;
Αρχικά, εντοπίζοντας τους καθημερινούς στρεσογόνους παράγοντες. Τι πυροδοτεί το άγχος και τι μπορεί να γίνει για να μειωθούν ή να εξαλειφθούν αυτοί οι στρεσογόνοι παράγοντες; Για παράδειγμα, το να κάνετε μια βόλτα ή να τηλεφωνήσετε σε έναν φίλο μπορεί να είναι καλές πρακτικές για τον έλεγχο του άγχους και της έντασης. Σε άλλες περιπτώσεις, όταν το άγχος είναι σοβαρό και χρόνιο, απαιτείται επαγγελματική βοήθεια.(1)
Ακολουθούν ορισμένες συμβουλές τρόπου ζωής για να φροντίσετε τον εαυτό σας και να αποφύγετε ή να μειώσετε το καθημερινό άγχος:
- Να κοιμάστε καλά, τουλάχιστον 7-8 ώρες τη νύχτα. Μελέτες δείχνουν ότι ο κακής ποιότητας ύπνος έχει αρνητικό αντίκτυπο στη γονιμότητα.
- Να τρώτε καλά. Έρευνες δείχνουν ότι μια διατροφή υψηλή σε επεξεργασμένους υδατάνθρακες, λίπη και πρόσθετα σάκχαρα μπορεί να έχει αρνητική επίδραση στη γονιμότητα, ενώ μια διατροφή πλούσια σε φυτικές πρωτεΐνες, ωμέγα-3, διατροφικές ίνες, βιταμίνες και μέταλλα μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο.
- Άσκηση. Αν και δεν έχει τεκμηριωθεί κάποια άμεση σχέση μεταξύ της άσκησης και της αυξημένης γονιμότητας, η άσκηση είναι καλή για τη συνολική ψυχική και σωματική υγεία και μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του στρες.
- Έλεγχος βάρους. Το να είναι μια γυναίκα υπέρβαρη, λιποβαρής ή παχύσαρκη μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα. Αυτές οι καταστάσεις μπορεί να επηρεάσουν τον εμμηνορροϊκό κύκλο και την ωορρηξία.(1)
Άλλες μελέτες προτείνουν ότι:
- Η γιόγκα μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση του άγχους και του στρες μεταξύ των γυναικών που αντιμετωπίζουν υπογονιμότητα, επηρεάζοντας θετικά την επιτυχία των διαδικασιών εξωσωματικής γονιμοποίησης.
- Πρακτικές διαλογισμού έχουν χρησιμοποιηθεί για τη μείωση του στρες και τη δυνητική βελτίωση της γονιμότητας.(1)
Άλλοι κανόνες συμπεριφοράς που πρέπει να εφαρμοστούν κατά του άγχους πριν από τη σύλληψη είναι:
- Να κάνετε ό,τι σας κάνει χαρούμενο, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων που προσφέρουν χαρά, όπως το διάβασμα, το φαγητό έξω, το μαγείρεμα, τα ταξίδια, η ακρόαση podcast ή η παρακολούθηση διασκεδαστικών ταινιών και προγραμμάτων, οι οποίες μπορούν να ανακουφίσουν το άγχος.
- Μιλήστε με τον σύντροφό σας, τους φίλους και την οικογένειά σας για το πώς νιώθετε, ώστε να έχετε υποστήριξη και παρηγοριά.
- Ξεχαστείτε και αποστασιοποιηθείτε, απασχολώντας το μυαλό και το σώμα σας με δραστηριότητες όπως το βάψιμο ενός δωματίου, το καθάρισμα μιας ντουλάπας, η βόλτα με τον σκύλο ή ο χορός.
- Η τήρηση μιας ρουτίνας μπορεί να σας βοηθήσει να ανακτήσετε την αίσθηση του ελέγχου, καθώς η μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στη ζωή μπορεί να συμβάλει στη μείωση του άγχους. Η έρευνα λέει ότι μια αποτελεσματική ρουτίνα μπορεί να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε το άγχος, να κοιμάστε καλύτερα, να τρώτε πιο υγιεινά και να ασκείστε πιο τακτικά.
- Ζητήστε επαγγελματική βοήθεια εάν τη χρειάζεστε.
Το American College of Obstetricians (ACOG) συνιστά στις γυναίκες ηλικίας 35 ετών και κάτω να αναζητήσουν βοήθεια γονιμότητας εάν δεν μπορούν να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο τακτικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προστασία. Σε ηλικία άνω των 35 ετών, καλό θα ήταν να κάνετε έναν έλεγχο μετά από έξι μήνες αποτυχημένων προσπαθειών σύλληψης.(3)
Πηγές
1. Can stress delay ovulation or cause infertility? Miles K., BabyCenter, 2023. Disponibile su: https://www.babycenter.com/getting-pregnant/how-to-get-pregnant/can-stress-get-in-the-way-of-getting-pregnant_1336350
2. Preconception stress may affect health of women undergoing fertility treatment, Mass General Brigham, ScienceDaily, 2024. Disponible su: https://www.sciencedaily.com/releases/2024/01/240104121856.htm
3. 8 ways to Destress While Trying to Conceive, Miller M., the BUMP, 2023. Disponibile su: https://www.thebump.com/a/11-ways-to-de-stress-while-you-re-trying-to-conceive
